Vergeet wolven, beren en giftige slangen. Een van de gevaarlijkste bedreigingen in de bossen is iets veel kleiners: teken. Deze kleine spinachtige bloedzuigers kunnen een heleboel ziektes overbrengen die je absoluut niet wilt oplopen, en veel ervan zijn moeilijk te behandelen.
De ziekte van Lyme is er één van en als je die ziekte eenmaal onder de leden hebt, kan het jaren duren voordat je ervan af bent. Of nooit.
Preventie door kleding en middelen
De beste verdediging tegen teken is de juiste kleding. Het gebruik van met behandelde kleding in lichte kleuren helpt om teken sneller op te merken. Om blootstelling te minimaliseren, is het raadzaam om broekspijpen in de sokken en shirts in de broek te stoppen. Draag bij voorkeur lange mouwen en maak gebruik van gamaschen (gaiters).
Voor de onbedekte huid is een insectenwerend middel met DEET of Icaridine effectief.
Onderweg
Vermijd tijdens het wandelen direct contact met hoog gras, struikgewas of bladafval. Gebruik een kleedje of matje bij het zitten op boomstammen of in het gras. Kies waar mogelijk voor drogere, zonnigere paden, aangezien teken de voorkeur geven aan vochtige schaduwplekken.
Controle na de wandeling
Controleer na afloop het hele lichaam op teken, met extra aandacht voor:
- De knieholtes
- De oksels
- De schaamstreek
- De broekband
- Achter de oren
- De hoofdhuid en haargrens (laat dit bij voorkeur door iemand anders controleren)
Vergeet de uitrusting niet: een kledingroller over de rugzak en kleding helpt om kleine teken te vangen. Douche binnen twee uur na de wandeling om loszittende teken weg te spoelen en was en droog kleding op een hoge temperatuur om eventueel achtergebleven teken te doden.
Hoe een teek te verwijderen
Teken zijn lastig op te merken, omdat ze bij een beet een verdovend middel injecteren, waardoor de beet pijnloos is en niet jeukt zoals bij een mug. Ze nestelen zich graag op vochtige plekken en kunnen daar meerdere dagen blijven zitten. Tekenbeten kunnen na enige tijd jeukende rode bultjes veroorzaken of huidirritatie; dat is geen reden tot zorg. Het grootste risico op een bestemming is als de teek allemaal volgezogen is en zijn maaginhoud weer jouw lichaam inloopt.
Stappenplan voor verwijdering
- Geen paniek: verwijder de teek zo snel mogelijk met een tekentang (tekenpincet) of tekenkaart.
- Foto: Maak een foto van de teek en de plek op je lichaam. Dan verwar je later een andere verkleuring van je huid niet met de beet.
- Niet knijpen: knijp niet in het lichaam van de teek; dit kan besmette vloeistoffen in de bloedbaan persen. Daarom moet je ook geen gewone pincet gebruiken; daarmee knijp je in de teek.
- Rechte beweging: trek de teek met een tekentang met een gestage, gelijkmatige druk recht uit de huid. Draai of ruk niet, om te voorkomen dat de kop afbreekt. Bij een tekenkaart duw of trek je de wig trak over de huid onder de teek door.
- Indien de kop afbreekt: probeer de resten met een pincet te verwijderen. Lukt dit niet? Laat de huid dan natuurlijk genezen; het lichaam zal de resterende delen na verloop van tijd zelf uitstoten.
- Nazorg: Was de handen en desinfecteer de plek met ontsmettingsalcohol of een ander ontsmettingsmiddel zoals jodium
- Ziek?: Ben je in de maanden na de tekenbeet (onverklaarbaar) ziek, meld dit dan bij de huisarts. Als er een ringvormige uitslag ontstaat, wat een kenmerk is van de ziekte van Lyme, dan wordt het ook tijd om met een arts te overleggen. De ziekte van Lyme kan zich nog enkele maanden na de beet ontwikkelen!
Het doden en bewaren van de teek
Teken zijn zeer veerkrachtig door hun harde exoskelet en kunnen lang zonder lucht. Methoden zoals verstikking met vaseline of nagellak zijn niet effectief. De beste manier om een teek te doden is door deze in ontsmettingsalcohol te leggen of deze met een hard voorwerp te pletten tot je een duidelijke knars hoort.
Je kunt de teek ook bewaren in een hersluitbaar plastic zakje. Mocht je na de beet tekenen van de ziekte van Lyme zien (ringvormige uitslag) of anderszins ziek worden, dan kan de teek eventueel onderzocht worden.