Een goede nachtrust kan je tocht maken of breken. Net als een te zware rugzak. Sommige backpackers zeggen dat je moet kiezen: of je slaapt lekker en draagt te veel, of je houdt het licht en accepteert ongemak.
Dat hoeft niet. Met de juiste spullen kun je beide hebben.
Waarop letten bij een ultralichte slaapzak
Slaapzakken zijn een van de duurste aankopen voor backpackers, zeker als je ultralicht wilt. Er zijn talloze opties, elk met z’n eigen compromissen. Goede ultralichte zakken hebben meestal deze eigenschappen:
Dons in plaats van synthetisch
Dons is lichter en pakt kleiner. Per gram geeft het meer warmte dan synthetische vulling. Nadeel: dons verliest z’n werking als het nat wordt. Voor vochtige omstandigheden kan synthetisch alsnog de betere keuze zijn. Ook als je budget belangrijk is kan de keuze op synthetisch vallen, tegen een hoger gewicht en volume.
Fillpower van 750 of hoger
Hoe hoger de fillpower, hoe efficiënter de isolatie. Een slaapzak met 800 fillpower heeft minder vulling nodig voor dezelfde warmte dan een zak met 600 fillpower. Dit betekent: lichter en kleiner. Tegelijkertijd zijn slaapzakken met een hogere fillpower veel duurder. Een fillpower van 750 is een mooi compromis. Is de prijs belangrijk, kies dan een lagere fillpower. Zijn pakmaat en gewicht belangrijk, ga dan voor 800 of hoger.
Maximaal 900 gram
Voor ultralicht hou je je slaapzak onder de 900 gram. Voor langere uitvoeringen of modellen voor temperaturen onder het vriespunt kom je uiteraard hoger uit.
Mummyvorm
Mummyzakken volgen je lichaamsvorm, hebben minder loze ruimte en houden daardoor warmte beter vast en zijn lichter dan rechthoekige modellen. Het nadeel: minder bewegingsruimte. Als je onrustig slaapt of claustrofobisch bent, kan een iets ruimere slaapzak (die wat meer weegt) beter werken. Zo zijn de Comfort-slaapzakken van Exped en de Neutrino’s van Rab wat ruimer.
Warme slaapzakken hebben vaak juist een nauwe pasvorm; minder losse ruimte geeft warmere slaapzakken.
Temperatuurrating begrijpen
Slaapzakken hebben vaak een comfort- en limiettemperatuur. De comforttemperatuur is de meest realistische voor de meeste mensen. De limiettemperatuur is wat een geoefend persoon in thermische kleding net aankan zonder het koud te hebben. Als je snel koud hebt of een vrouw bent, kies dan een zak die een paar graden warmer is dan je verwacht nodig te hebben.
Meer slaapzakken
Hoe je een ultralichte slaapmat kiest
Bij slaapmatten hangen je keuzes meer af van waar en wanneer je gaat. Sommige modellen focussen op comfort, andere op gewicht. Dit zijn de belangrijkste eigenschappen:
Opblaasbaar boven zelfopblazend of foam
Opblaasbare matten pakken het kleinst en zijn het lichtst voor het comfort dat ze bieden. Zelfopblazende matten zijn zwaarder en behouden hun isolerende waarde deels als ze lek raken. Gesloten-celfoam matten zijn het lichtst en lekken nooit, maar bieden weinig comfort.
R-waarde van minimaal 3,2
De R-waarde geeft isolatie aan. Voor drieseizoengebruik in gematigde klimaten is 3,2 een goed minimum. Voor winter of hoogte heb je 4 of hoger nodig. Een lagere R-waarde betekent gewichtswinst, maar ook een koudere nacht.
Maximaal 450 gram
Net als bij slaapzakken beïnvloeden lengte en warmte (R-waarde) het gewicht. Streef naar 450 gram of minder. Voor een mat met hoge R-waarde mag het iets meer zijn, maar probeer onder de 600 gram te blijven.
Mummievorm
Net als bij de slaapzakken zijn er ook slaapmatten in mummyvorm. Afgeronde hoeken en smallere voetbreedte schelen gewicht. Rechthoekige matten zijn comfortabeler, maar zwaarder.
Let op bij opblaasbare matten
Opblaasbare matten kunnen lekken. Neem altijd een reparatieset mee. Test je mat thuis grondig voor je elke tocht – blaas hem op, laat hem een nacht liggen en check of hij lucht verliest. Sommige matten hebben ingebouwde pompen of pomphulpstukken, anderen blaas je op met je mond of pompzak (kost energie, brengt vocht in de mat).
Meer slaapmatten
Extra’s die het waard zijn
Een slaapzak en mat zijn genoeg om te slapen. Alles daarnaast – zelfs een tent bij goed weer – is optioneel. Maar niemand heeft ooit spijt gehad van een kussen en lakenzak. Deze twee artikelen tillen je slaap naar een ander niveau voor samen geen 400 gram.
Kussen
Een opblaasbaar lichtgewicht kussen weegt tussen de 80 en 150 gram. Sommige mensen vinden ze te klein of te glad. Anderen zweren erbij. Alternatieven: een opgerolde fleece, je lege rugzak gevuld met kleren, of gewoon je arm. Als je thuis een kussen gebruikt, kan een kussen het verschil maken tussen slapen en woelen.
Tip: kies een model met antislip-buitenkant of een systeem dat het kussen aan je mat vastmaakt. Er is niets frustrerender dan ’s nachts wakker worden omdat je kussen de tent uit is gegleden.
Meer kussens
Lakenzak
Een inleg voegt iets aan isolatie toe, houdt je slaapzak schoon en voelt meestal prettiger aan dan de binnetijk van een slaapzak. Voor ultralight backpackers zijn zijden of synthetische slaapzakken het lichtst – tussen de 200 en 300 gram. Fleece is warmer, maar zwaarder.
Lakenzaken verlengen de levensduur van je slaapzak. Dons verklontert na verloop van tijd door lichaamsvocht en -oliën. Een lakenzak vangt het deels op, waardoor je je slaapzak minder vaak hoeft te wassen.
Wat dit allemaal weegt
Voor een compleet ultralicht slaapsysteem (slaapzak, mat, kussen, inleg) kun je onder de 1,8 kilo blijven voor drieseizoengebruik. Dat is inclusief comfort. Ter vergelijking: een standaard slaapsysteem weegt al snel 3 tot 4 kilo.
De besparing zit niet in één artikel, maar in het totaal. 200 gram hier, 300 gram daar, maakt tegen het einde van de dag het verschil
Praktische tips
Test thuis
Slaap een nacht in je tent in de tuin of op je kamer. Beter nu ontdekken dat je slaapzak te koud is dan halverwege een bergpas.
Combineer slim
Een lichtere slaapzak met een warmere fleecelakenzak is flexibeler dan een zware warme zak. In de zomer neem je een zijden lakenzak mee, in de herfst de warme.
Vergeet isolatie onder je niet
Je slaapzak comprimeert onder je lichaamsgewicht en verliest daar z’n isolerende werking. Hier doet de slaapmat het werk. Hoe warm je slaapzak ook is, als je slaapmat onvoldoende isoleert, kruipt de kou omhoog je lichaam in.
Lucht eruit voor je inpakt
Rol je slaapzak niet op, prop ze in hun compressiezak. Dat gaat sneller, is makkelijker en beschadigt de isolatie minder. Thuis bewaar je ze juist ruim opgehangen of losjes opgeborgen.
Investeer waar het telt
Je slaapzak en mat gebruik je elke nacht. Goedkope modellen werken, maar als je regelmatig gaat, is de investering in kwaliteit de moeite waard. Een slaapzak gaat makkelijk 10 jaar mee.